İlk tıklama testi (first click test) nasıl yapılır?

İlk tıklama testi nedir

İlk tıklama testinde katılımcıya bir ekran ve bir görev verirsiniz. Katılımcı görevi yapmak için ilk nereye tıklayacağını seçer. Siz de o tıklamanın doğru yere gidip gitmediğini kaydedersiniz.

İngilizcede first click test ya da first click testing diye geçer. Test tek bir karara bakar: kullanıcı işe nereden başlayacağını biliyor mu? Görevin geri kalanını ölçmez.

Ekran bir tasarım görseli de olabilir, canlı bir site de. Bu yüzden testi tasarımın hemen her aşamasında kullanabilirsiniz.

İlk tıklama neden bu kadar önemli

Kısa cevap: ilk tıklaması doğru olan kullanıcı görevi çok daha sık bitirir. Bu bulgu Bob Bailey ve Cari Wolfson'ın çalışmalarından geliyor.

MeasuringU'nun 2023 tarihli yazısı bu çalışmaları şöyle aktarıyor. Bailey ve Wolfson 2006 ile 2009 arasında bir düzine çalışma yaptı. İlk tıklaması görev için en uygun yolda olan kullanıcıların yüzde 87'si görevi sonunda başardı. İlk tıklaması bu yolun dışında kalanlarda oran yüzde 46'ydı.

Bağlam önemli. Bailey ve Wolfson bir tıklama testi aracı kullanmadı, çalışan web sitelerinde görev sırasında atılan ilk tıklamaları inceledi.

MeasuringU aynı etkiyi kendi verisiyle de denedi. Beş sitede, 21 görevde ve 750 katılımcıyla fark daha küçük çıktı: doğru ilk tıklamada yüzde 78, yanlışta yüzde 70 başarı. Yazarlara göre nedenlerden biri şu: bazı görevlerde en uygun ilk tıklamayı belirlemek zor.

Ağaç testi verisinde fark çok büyüdü. 137 görev ve 1.000 katılımcıda ilk seçimi doğru olanların yüzde 81'i, yanlış olanların yüzde 14'ü başardı. Oranlar çalışmadan çalışmaya değişiyor, ama yön aynı: ilk adım doğruysa görev daha sık bitiyor.

Canlı örnek: kart ekstresini bulun

Aşağıda kurgusal bir bankanın mobil ana ekranı var. Göreviniz: "Kartınızın ekstresini bulun." İlk nereye tıklayacağınızı seçin, sonra "Sonucu göster" düğmesine basın.

Canlı ilk tıklama testi

Görev"Kartınızın ekstresini bulun."

Ekranda ilk nereye tıklardınız?

MenüÖrnek BankBildirimler

Merhaba, Deniz

HesaplarımVadesiz TL hesap24.350,00 TLKartlarımKredi kartı, sonu 4821Güncel borç 6.120,40 TL

Para transferiFatura ödeQR işlemleri

Son işlemlerMarket alışverişi-245,90 TLElektrik faturası-612,00 TLKampanyalarSize özel 3 yeni fırsat

Ana sayfaHesaplarÖdemelerDaha fazla

JavaScript kapalı olduğu için tıklamanız kaydedilmiyor. Kurgusal sonuç aşağıda: doğru alan "Kartlarım" kartı.

Kurgusal 20 katılımcının ilk tıklaması

20 kişiden 11 kişi doğru alana tıkladı. Doğru ilk tıklama oranı: %55.

1. Kartlarım Doğru alan11 kişi (%55)
2. Son işlemler4 kişi (%20)
3. Daha fazla2 kişi (%10)
4. Menü2 kişi (%10)
5. Hesaplarım1 kişi (%5)

Diğer alanlara tıklayan olmadı. Sayılar kurgusaldır, gerçek bir testten gelmiyor.

Örnek Bank, ekran, tutarlar ve 20 katılımcının dağılımı benim kurgumdur; gerçek bir banka ya da gerçek bir test değildir. Bir alana tıklayın, sonra Sonucu göster düğmesine basın. Yüzde, alanlardaki kurgusal sayılardan hesaplanır.

Bu demoda doğru alan "Kartlarım" kartı. Kurgusal sonuçta 20 kişiden 11'i oraya tıkladı, yani doğru ilk tıklama oranı yüzde 55. Dört kişi "Son işlemler" listesine gitti.

Gerçek bir testte böyle bir dağılım görsem şunu sorardım: kullanıcılar ekstreyi işlem geçmişinin bir parçası mı sanıyor? Öyleyse "Son işlemler" altına ekstreye giden bir bağlantı eklemek ya da Kartlarım kartında "Ekstre" kelimesini göstermek denenebilir.

Ne zaman kullanılır

İlk tıklama testi, bir ekranın kullanıcıyı doğru yöne gönderip göndermediğini hızlıca öğrenmek istediğinizde işe yarar. Lyssna'nın rehberi şu durumları sayar:

• Erken tasarım. Eskiz, wireframe ve prototipleri geliştirmeden önce sınamak.
• Yayın öncesi. Yeniden tasarım, yeni özellik ya da yeni uygulama.
• Yayın sonrası. Ödeme, kayıt ve onboarding gibi akışları iyileştirmek.

Rehber bir şeyi de şart koşar: yeni bir tasarımı test ederken eski tasarımı da test edin. Değişikliğin işe yarayıp yaramadığını ancak böyle görürsünüz.

Görselle test etmek canlı siteyle aynı sonucu verir mi? MeasuringU bunu 2023'te 130 katılımcıyla, beş ana sayfada denedi. Sonuç: görselde ve canlı sitede ilk tıklamalar benzer çıktı.

Farkların en büyük nedeni görselde olmayan öğelerdi. Üzerine gelince açılan menüler bunun başında geliyor, ekran genişliğine göre değişen düzenler de payını alıyor. Açılır menüsü olan bir ekranı tek bir görselle test ediyorsanız sonucu dikkatle okuyun.

Görev nasıl yazılır

Testin kalitesi görevin kalitesine bağlıdır. Jeff Sauro görevleri bir kullanılabilirlik testindeki gibi senaryo olarak yazmayı önerir. Katılımcının nereye tıklayacağını değil, bir sorunu nasıl çözeceğini düşünmesini ister.

Lyssna'nın rehberi de görevin arayüzün değil kullanıcının dilinde yazılmasını önerir. Aynı ihtiyacı farklı biçimlerde yazdım:

Görev	Sorun
"Kartlarım'a tıklayın."	Cevabı veriyor, test bir şey ölçmüyor.
"Bir bilgi bulun."	Çok belirsiz, katılımcı neyi aradığını bilmiyor.
"Ekstre menüsüne gidin."	Arayüzün dilini kullanıyor ve bir menü olduğunu ima ediyor.
"Bu ay kredi kartı borcunuzun hangi harcamalardan oluştuğunu görmek istiyorsunuz."	Gerçek bir ihtiyaç anlatıyor, ekrandaki kelimeleri tekrar etmiyor.

Demodaki görevi kısa tuttum ve içindeki "kart" kelimesi ekranda da geçiyor. Gerçek bir testte ben tablonun son satırındaki gibi ihtiyacı anlatan hali kullanırdım.

Sauro'nun bir önerisi daha var: testten önce doğru yolları tanımlayın. Ana sayfadan başlayıp göreve giden olası yolların hepsini ya da çoğunu çıkarın. Ekstreye hem Kartlarım kartından hem menüden gidilebiliyorsa ikisini de doğru sayabilirsiniz.

Hangi ölçümlere bakılır

Doğru ilk tıklama oranı. Ana ölçü budur. Doğru alana tıklayan katılımcı sayısını toplam katılımcı sayısına bölersiniz. 20 kişiden 11'i doğruysa oran yüzde 55'tir.

Bu oranı görev başarı oranı ile karıştırmayın. İlk tıklama görevin yalnızca ilk adımıdır.

İlk tıklamaya kadar geçen süre. Sauro görev süresini en hassas ölçülerden biri sayar. Ona göre uzun süreler ve katılımcılar arasındaki büyük farklar gezinmede bir sorun olduğunu gösterir.

Lyssna'nın rehberi buna "3 saniye kuralı" der: kullanıcı tıklamak için 3 saniyeden uzun bekliyorsa bir bulunabilirlik sorunu vardır. Ben bu eşiği kesin bir kural olarak değil, ekrana göre yorumlanacak bir işaret olarak okurum.

Tıklama dağılımı. Tıklamalar tek bir yerde toplanıyorsa kullanıcıların beklentisi nettir. Lyssna'ya göre dağınık tıklamalar kafa karışıklığına işaret eder. Tıklanamayan öğelere gelen tıklamalar da beklenti ile arayüz arasında bir uyumsuzluk olduğunu gösterir. Çoğu araç bu dağılımı bir ısı haritası olarak çizer.

Güven ve zorluk. Sauro her görevden sonra iki soru sorar: katılımcı doğru yeri bulduğundan ne kadar emin, görev ne kadar zordu? İkisi de 7'li ölçekle sorulur. Sauro'nun aldığı yanıtların çoğu 6 ve 7'dir, arada çıkan 3 ve 4'ler ise gezinme sorunlarına işaret eder.

Kaç katılımcı gerekir

Lyssna'nın rehberi güvenilir sonuç için genelde 15–30 katılımcı önerir. Erken bir konsepti sınarken 8–12 kişinin büyük sorunları gösterebileceğini yazar. İş açısından kritik değişikliklerde 25–30 kişiyi önerir.

Rehber, yeni ve deneyimli kullanıcıların sonuçlarını ayrı okumayı da önerir. Bir bankanın eski müşterisi menüyü ezbere bilir, yeni müşteri bilmez. Örneklem büyüklüğüne genel bakışım için kaç kullanıcıyla test etmeli rehberine bakın.

Ağaç testi ve 5 saniye testinden farkı

Bu üç yöntem kısa sürer ve sık karıştırılır. Aradaki fark, katılımcıya ne gösterdiğinizde ve ne sorduğunuzda yatıyor.

Yöntem	Katılımcı ne görür	Ne ölçer
İlk tıklama testi	Tasarlanmış bir ekran	Görev için ilk tıklamanın doğru yere gidip gitmediği
Ağaç testi	Yalnızca metinden oluşan menü ağacı	İçeriğin menü yapısında bulunup bulunmadığı
5 saniye testi	Ekran 5 saniye görünür, sonra gizlenir	Ekranın ilk bakışta ne anlattığı

Ağaç testi görselleri ve düzeni devreden çıkarır. Sorunun etiketlerde mi yapıda mı olduğunu ayırmak için iyidir. İlk tıklama testi aynı soruyu tasarımın içinde sorar. Ağaç testinde iyi çıkan bir etiket, tasarımda bir kampanya görselinin altında kaybolabilir.

5 saniye testi anlamaya bakar, harekete değil. Lyssna'nın ayrımı bence iyi özetliyor: 5 saniye testi ekranın ilk bakışta ne anlattığını gösterir. İlk tıklama testi ise kullanıcının bu anlayışla harekete geçip geçemediğini gösterir.

Görevin baştan sona yapılıp yapılmadığını bu testlerin hiçbiri ölçmez. Lyssna da bu sınırı yazar: ilk tıklama testi görevin bittiğini doğrulamaz. Form sorunlarını ve içeriğin anlaşılıp anlaşılmadığını da yakalamaz. Bunun için kullanılabilirlik testi gerekir.

Adım adım nasıl yapılır

1. Test edeceğiniz ekranı seçin: ana sayfa, uygulamanın ana ekranı ya da bir menü.
2. Kullanıcıların en sık yaptığı işlerden görevler yazın. Her biri bir ihtiyaç anlatsın.
3. Her görev için doğru alanları önceden işaretleyin. Birden fazla doğru yol varsa hepsini yazın.
4. Lyssna'nın önerdiği gibi, ekranda cevabı olmayan bir görev de ekleyin. Rastgele tıklayanları böyle ayırt edersiniz.
5. İki tasarımı karşılaştırıyorsanız sırayı dengeleyin. Sauro katılımcıların yarısına önce eski, yarısına önce yeni tasarımı gösterir.
6. Tıklamayı, süreyi ve güven puanını kaydedin. Düşük puan verenlere nedenini sorun.
7. Sonuçları görev görev okuyun: önce oran, sonra süre, en son dağılım.

Sauro araç olarak MUiQ ve Chalkmark'ı sayar. Araç şart değil: oturumu kaydedip tıklamaları elle de not edebilirsiniz.

Benim notum

İlk tıklama testini en çok bir yeniden tasarımın başında kullanırım. Mevcut ekranı bir kez test edip oranları not ederim. Yeni tasarımı aynı görevlerle sınadığımda elimde bir kıyas noktası olur.

En sık gördüğüm hata, görevi ekrandaki etiketle yazmaktır. "Kartlarım bölümüne gidin" diye sorulan bir testte neredeyse herkes doğru yere tıklar ve test hiçbir şey öğretmez. Görevi önce ekrana bakmadan yazın, sonra ekranla karşılaştırın.

Ana ekranınızın kullanıcıyı doğru yere gönderdiğinden emin değilseniz, UX Audit ile ekranınızı ve bir akışınızı inceleyebilirim.