Erişilebilirlik Logosu nasıl alınır? Web sitesi ve mobil uygulama için adımlar

Kısaca

Hukuki danışmanlık değildir.Bu sayfa Genelgenin, Bakanlık Yönergesinin ve logo kılavuzunun benim özetimdir. Karar vermeden önce kaynaklardaki resmi metinleri okuyun, gerekirse bir hukukçuya danışın.

• Logo kullanım hakkını Bakanlık verir. Yönergeye göre kararı Bakanlık bünyesindeki İzleme Komisyonu alır.
• Süre 2 yıl. Süre dolunca logoyu kullanmaya devam etmek için güncel bir inceleme raporu gerekir.
• Ölçüt, Bakanlığın Kontrol Listesi A Seviyesi ile WCAG 2.2.
• İncelemeyi önce kurumun kendisi yapar: otomatik test, manuel test ve engelli kullanıcı testi.
• Logo sitede kullanılıyorsa tıklanınca Genel Müdürlüğün doğrulama sayfası açılmalı.

Erişilebilirlik Logosu nedir?

Erişilebilirlik Logosu, kolları açık bir insan figürünün daire içinde durduğu işarettir. Bakanlığın kılavuzuna göre logoyu Birleşmiş Milletler tasarladı. Türkiye'de kullanım kurallarını Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü belirliyor.

Logo iki ayrı yoldan alınıyor, ikisini karıştırmayın. Bina, açık alan ve toplu taşıma aracı için yol Erişilebilirlik Belgesidir. Bakanlığın sık sorulan sorular sayfasına göre bu belgeyi valilik verir, belge sahibi logoyu kullanabilir.

Web sitesi ve mobil uygulama için yol farklı. Dayanak 2025/10 sayılı Genelge ve onu uygulayan Bakanlık Yönergesi. Bu sayfa yalnızca bu ikinci yolu anlatıyor.

Bir ayrıntı kafa karıştırabilir. Kılavuza göre Erişilebilirlik Belgesi alan umuma açık bir yapının sahibi, logoyu o yapıyla ilgili web sayfalarında kullanabilir. Bu, sitenin erişilebilir bulunduğu anlamına gelmez; yalnızca binanın belgeli olduğunu gösterir.

Genelgenin kimleri kapsadığını ve hangi süreleri verdiğini 2025/10 erişilebilirlik genelgesi rehberinde anlattım.

Kim verir, kaç yıl geçerli?

Genelgenin 4. paragrafı kuralı koyuyor. İzleme süreci tamamlanan ve erişilebilir bulunan kuruluşların web sayfalarına ya da mobil uygulamalarına Bakanlık 2 yıl süreyle logo kullanım hakkı verecek.

Kararı kimin vereceğini Yönerge açıkça yazıyor. Madde 6/1-f'ye göre logo kararını İzleme Komisyonu veriyor. Komisyonun başkanı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı (madde 5).

Madde 18/1 süreyi tekrar ediyor: logo kullanım hakkı verilen kurum, kuruluş ve tüzel kişiler logoyu 2 yıl kullanabilir. Yönerge sürenin hangi günden başladığını ayrıca yazmıyor.

Mobil uygulamalar için önemli bir ifade var. Madde 6/1-f "her bir mobil işletim sisteminde bulunan erişilebilir mobil uygulamalar" diyor. Ben bunu, kararın her işletim sistemi için ayrı verileceği biçiminde okuyorum. iOS sürümünüz erişilebilir olsa da Android sürümü ayrıca incelenir.

Yönergenin metni onaylandığı tarihi yazmıyor. Madde 19 yalnızca "onaylandığı tarihte yürürlüğe girer" diyor. Bu yüzden ben burada bir yürürlük tarihi vermiyorum.

Nasıl alınır: adım adım

Yönerge bir başvuru formu ya da ücret tanımlamıyor. Süreci komisyonlar ve raporlar üzerinden anlatıyor. Aşağıdaki sıra Yönergenin maddelerinden çıkardığım akış:

1. İnceleme Komisyonunu kurun. Komisyon en az üç personelden oluşur. En az biri web siteleri ve mobil uygulamalardan sorumlu birimde çalışmalı.Yönerge m. 13
2. Güncel kontrol listesini alın. İnceleme, Bakanlığın sitesindeki Kontrol Listesi A Seviyesi ve WCAG 2.2 ile yapılır. Benim incelediğim sürüm Ankara 2026 tarihli V2.2.30.01.Yönerge m. 14/2-a
3. Üç aşamalı inceleme yapın. Otomatik test, manuel test ve engelli kullanıcı testi. Ayrıntıları bir sonraki başlıkta yazdım.Yönerge m. 14/2-b
4. İnceleme Raporunu hazırlayın. Rapor, o yılki İzleme Planında yer alan formata uygun olmalı ve sekretaryaya iletilmeli.Yönerge m. 14/1-b
5. Logo talebiyle Genel Müdürlüğe başvurun. Kurum, inceleme yapılması için logo talebiyle Genel Müdürlüğe başvurabilir. Genel Müdürlük başvuruyu İzleme Komisyonuna iletir.Yönerge m. 18/4
6. Bakanlık raporu değerlendirir. Genel Müdürlük içindeki Çalışma Grubu raporu kontrol listesi ve WCAG 2.2 ile inceler, teknik rapor yazar. İzleme Komisyonu bu raporu değerlendirip İzleme Raporunu hazırlar.Yönerge m. 9/3, m. 6/1-d ve e
7. Karar. Erişilebilir bulunan site ya da uygulama için komisyon 2 yıllık logo kullanım hakkına karar verir.Yönerge m. 6/1-f

Sekretaryayı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Erişilebilirlik Daire Başkanlığı yürütüyor (madde 17/1). Genel Müdürlüğün adresi ve e-postası logo kullanım kılavuzunun son sayfasında yazıyor.

Ne kadar sürede sonuç çıktığını, başvurunun hangi kanaldan yapılacağını ya da bir ücret olup olmadığını birincil kaynaklarda bulamadım. Bunları Genel Müdürlüğe sormanızı öneririm.

İnceleme nasıl yapılır?

Yönergenin 14. maddesi incelemeyi üç aşamaya bölüyor. Bu üç aşama, audit'lerde benim de kullandığım ayrımla örtüşüyor.

Otomatik test

Bu test, W3C'nin sitesinde listelenen erişilebilirlik değerlendirme araçlarıyla yapılır. Araç bir yazılım, çevrim içi bir hizmet ya da bir uygulama olabilir.

Audit'lerde gördüğüm kadarıyla otomatik araç hızlıdır ama her sorunu yakalamaz. Yönerge de onu tek başına bırakmıyor, yanına iki aşama daha koyuyor.

Manuel test

Madde 14/2-ç neye bakılacağını sayıyor. Formlar, arayüz kontrolleri, iletişim kutuları, veri girişi onayları, hata mesajları, geri bildirimler ve klavye testi bunlar arasında. Fotoğraf, video, CAPTCHA ve ses dosyası gibi metin dışı içerikler de listede.

Engelli kullanıcı testi

Testler görme, işitme ve ortopedik engelli kullanıcılarla yapılır. Görme tarafında ekran okuyucu kullanan ve az gören kullanıcılar da sayılıyor.

Yönerge ayrıca bilişsel engelli, otizm spektrumundaki, özgül öğrenme güçlüğü olan ve renk körü kullanıcılarla test yapılmasını tavsiye ediyor. Bu kısım zorunlu değil.

Kontrol listesinin kendi kuralı da var: sorular her web sayfası ve her mobil uygulama ekranı için ayrı değerlendirilmeli. Liste, WCAG 2.2'nin A seviyesindeki 4 prensip altında 31 başarı kriterine dayanıyor. Kriterlerin ne anlama geldiğini WCAG rehberinde, testin nasıl yürüdüğünü erişilebilirlik denetimi rehberinde anlattım.

Engelli kullanıcılarla oturum planlamak sıradan bir kullanılabilirlik testinden daha fazla hazırlık ister. Yardımcı teknolojinin kurulu olduğu cihazı ve test süresini önceden konuşun.

Deneyin: başvuruya hazırlık listesi

Aşağıdaki listeyi Yönergeden, Kontrol Listesinden ve logo kılavuzundan çıkardım. Her maddenin altında hangi madde ya da bölüme dayandığı yazıyor. İşaretledikçe sayaç ve sıradaki eksik madde güncellenir.

Başvuruya hazır mısınız?

Ekip

• İnceleme Komisyonu kuruldu, en az üç personel var.Kaynak: Yönerge m. 13/2
• Komisyonda web sitesi ya da mobil uygulamadan sorumlu birimden en az bir kişi var.Kaynak: Yönerge m. 13/2

İnceleme

• Bakanlığın sitesindeki güncel Kontrol Listesi A Seviyesi ve WCAG 2.2 kullanılıyor.Kaynak: Yönerge m. 14/2-a
• Sorular her web sayfası ve her uygulama ekranı için ayrı cevaplandı.Kaynak: Kontrol Listesi, Genel Açıklamalar 2
• Otomatik test, W3C sitesinde listelenen değerlendirme araçlarıyla yapıldı.Kaynak: Yönerge m. 14/2-c
• Manuel test yapıldı: formlar, hata mesajları, klavye testi, görsel ve video gibi içerikler.Kaynak: Yönerge m. 14/2-ç
• Engelli kullanıcılarla test yapıldı: görme, işitme ve ortopedik engelli kullanıcılar.Kaynak: Yönerge m. 14/2-d
• Mobil uygulama her işletim sisteminde ayrı ele alındı.Kaynak: Yönerge m. 6/1-f
• Kapsam dışı sayılan içerikler m. 15'teki listeye göre ayrıldı.Kaynak: Yönerge m. 15

Rapor ve başvuru

• İnceleme Raporu o yılın İzleme Planındaki formata göre hazırlandı.Kaynak: Yönerge m. 14/1-b
• Rapor ve logo talebi Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğüne iletildi.Kaynak: Yönerge m. 14/1-b, m. 18/4

Logo verildikten sonra

• Logoya tıklanınca Genel Müdürlüğün doğrulama sayfası açılıyor.Kaynak: Kılavuz 2.ç
• Logo kılavuzdaki gibi kullanılıyor: renk, şekil ve çizgi kalınlığı değişmedi, logoya metin eklenmedi.Kaynak: Yönerge m. 18/2, Kılavuz 1.f
• 2 yıllık süre dolmadan güncel inceleme raporu hazırlanacak, bitiş tarihi takvimde.Kaynak: Yönerge m. 18/1 ve 18/3

Her madde Yönergeden, Kontrol Listesinden ya da logo kılavuzundan çıkarıldı. Kaynağı maddenin altında. Liste hiçbir yere kaydedilmez. Hukuki danışmanlık değildir.

Listenin tamamı işaretli olsa bile bu, logo alacağınız anlamına gelmez. Kararı İzleme Komisyonu verir. Liste yalnızca dosyanızın eksiksiz olup olmadığını görmenize yardım eder.

İzleme ve denetim

Logo, her yıl dönen bir izleme düzeninin parçası. Bakanlık her yıl bir İzleme Planı yayımlıyor ve o yıl izlenecek web siteleri ile mobil uygulamaları bu planla belirliyor (Yönerge m. 4).

İzleme Komisyonu planı Danışma Komisyonunun görüşlerine dayanarak hazırlıyor. Plan her yıl altı aylık dönemlerden oluşuyor (m. 6/1-b). Komisyon yılda en az iki kez toplanıyor (m. 8/1).

İzleme Planında adı geçen her kuruluş kendi İnceleme Raporunu hazırlayıp sunuyor (m. 4, m. 14). İzleme yöntemini de İzleme Komisyonu belirliyor. Sitelerin, uygulamaların ve içeriklerinin örneklenmesi bu işin parçası (m. 6/1-c).

Sonuçlar kamuya açık. Madde 6/2'ye göre izleme raporunun sonuçlarını Komisyon Başkanı uygun gördüğü yöntemle kamuoyuna açıklıyor. Bakanlığın 24 Haziran 2025 tarihli haberine göre süre içinde koşulları sağlamayan site ve uygulamaların bilgisi kamuoyuyla paylaşılacak.

İnceleme Komisyonunun işi rapor teslimiyle bitmiyor. Madde 14/1-c'ye göre komisyon izleme raporunu takip ediyor, gerekli kontrolleri ve düzenlemeleri yapıyor.

Hangi içerikler kapsam dışı?

Yönergenin 15. maddesi bazı içerikleri Genelge kapsamı dışında sayıyor. Hazırlık yaparken bunları ayrıca not etmenizi öneririm. Böylece incelemenin kapsamı baştan net olur.

• Genelgenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içinde güncellenmeyen, idari süreçler için gerekmeyen arşivlenmiş içerikler.
• Başka kaynaklardan otomatik eklenen dinamik içerikler, örneğin reklamlar ya da alışveriş yorumları.
• Temel bilgi erişilebilir biçimde verildiği sürece çevrim içi haritalar.
• Canlı yayınlar. Canlı yayın sonradan sitede tutulursa kayıtlı medya sayılıyor ve 14 gün içinde erişilebilir hale getirilmeli.

Liste bunlarla sınırlı değil; ofis dosyaları ve miras koleksiyonları için de kurallar var. Tam metin için Yönergenin 15. maddesini okuyun.

Logoyu sitede nasıl gösterirsiniz?

Yönergenin 18/2. maddesi, logonun Genel Müdürlüğün kullanım kılavuzundaki kurallara göre kullanılmasını istiyor. Kılavuza 14 Nisan 2026'da web siteleri ve mobil uygulamalar için 2.ç bölümü eklendi.

Bu bölümün en önemli kuralı doğrulama. Logo görseline tıklanınca Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünün resmi sitesindeki doğrulama sayfası açılmalı. Böylece ziyaretçi, logonun gerçekten verilip verilmediğini kontrol edebiliyor.

Kılavuzun genel kuralları da geçerli:

• Logo bütün halinde kullanılır. Şekli, rengi, çizgi kalınlığı ve opaklığı değiştirilmez, döndürülmez.
• Logoya metin ya da başka bir öğe eklenmez, çok yakınına başka bir logo konmaz.
• Renkli zeminde logo siyah ya da beyaz kare bir fonla çerçevelenir.
• Logo kişisel ya da ticari finansal kazanç için kullanılamaz.

Kılavuz boyutları milimetreyle veriyor: en küçük genişlik 6 mm, 10 mm'nin altında tek renk kullanılmalı. Ekranda bunun piksel karşılığını kılavuz yazmıyor.

Sitede logoyu bir bağlantı olarak koyduğunuzda o bağlantının da erişilebilir olması gerekir. Görselin alt metni bağlantının amacını söylemeli. Kontrol listesinde bağlantının amacı ayrı bir başarı kriteri (WCAG 2.2, 2.4.4).

Süre dolunca ne olur?

Madde 18/3 açık: süresi dolan kurum logoyu kullanmaya devam etmek istiyorsa yeni bir rapor sunmalı. Raporu kurumun İnceleme Komisyonu, yürürlükteki İzleme Planına uygun biçimde hazırlar ve Genel Müdürlüğe sunar.

Madde 14/1-ç bunu İnceleme Komisyonunun görevleri arasında da sayıyor. Yani komisyonu logo alındıktan sonra dağıtmayın; 2 yıl sonra aynı işi yeniden yapacak.

Benim notum

Logo, Bakanlığın verdiği bir kullanım hakkıdır. Bir firmanın "erişilebilirlik logosu" adıyla sattığı rozet bu hakkın yerini tutmaz.

İkinci notum mobil tarafla ilgili. Hazırlıkta yalnızca web sitesini düşünmek kolaydır, oysa Yönerge her mobil işletim sistemini ayrı anıyor. iOS ve Android'i iki ayrı ürün gibi planlayın.

Engelli kullanıcı testini takvimin sonuna bırakmayın, yoksa bulduğunuz sorunları düzeltecek zaman kalmaz. Ben bu teste tasarım bitmeden, prototip aşamasında başlamayı öneririm.

Başvurudan önce dışarıdan bir göz isterseniz UX Audit WCAG 2.2'nin temel kontrollerini içerir. Logo başvurusunun yerini tutmaz ama raporunuza girmeden önce en büyük sorunları gösterir.