2025/10 Erişilebilirlik Genelgesi: kimleri kapsar, ne istiyor?

Kısaca

Hukuki danışmanlık değildir.Bu sayfa genelgenin ve Bakanlık belgelerinin benim özetimdir. Karar vermeden önce resmi metni okuyun ve bir hukukçuya danışın.

• Genelgenin tarihi 20 Haziran 2025, Resmî Gazete'deki yayımı 21 Haziran 2025, sayı 32933.
• Web siteleri ile mobil uygulamalar birlikte kapsanıyor. Mobil uygulama ayrı tutulmamış.
• Ölçüt, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının "Kontrol Listesi - A Seviyesi" ile WCAG 2.2.
• Kamu tarafı ve sayılan özel kuruluşlar için süre 1 yıl, e-ticaret yapan hizmet sağlayıcılar için 2 yıl.
• İzleme sonunda erişilebilir bulunanlar 2 yıl süreyle Erişilebilirlik Logosu kullanabilecek.

Genelge nedir?

2025/10 sayılı Genelge, Cumhurbaşkanlığının "Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği" konulu metnidir. 20 Haziran 2025 tarihlidir ve 21 Haziran 2025 tarihli, 32933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Metinde madde numarası yok, beş paragraftan oluşuyor. Bu sayfada paragrafları "Engelli ve yaşlıların..." diye başlayan ilk paragraftan başlayarak 1'den 5'e numaralıyorum.

Genelgenin dayanağı 2. paragrafta yazıyor. Metne göre 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun gereği bilgi ve iletişim teknolojisinin erişilebilirliğini sağlamak yasal zorunluluktur.

Genelge yeni bir teknik standart yazmıyor. Ölçüt olarak var olan bir standardı, WCAG 2.2'yi gösteriyor. Yanına Bakanlığın bu standarda dayanan kontrol listesini koyuyor.

WCAG'nin ne olduğunu ve seviyelerini WCAG rehberinde anlattım.

Kimleri kapsar?

Kapsam genelgenin son paragrafında, yani 5. paragrafta sayılıyor. Aşağıdaki tablo o paragrafın sırasını izliyor. Sözcükleri metne yakın tuttum.

Genelgede sayılan kuruluş	Süre
Kamu kurum ve kuruluşu	1 yıl
Üniversite	1 yıl
Belediye	1 yıl
Kamu iktisadi teşebbüsü	1 yıl
Belediyeye ait şirket, işletme ya da iştirak	1 yıl
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu	1 yıl
Banka	1 yıl
Özel hastane	1 yıl
Özel öğretim kurumu (Millî Eğitim Bakanlığı izniyle açılan)	1 yıl
Yolcu taşıyan özel kuruluş (4925 sayılı Kanun kapsamındaki karayolu taşıtları, yolcu gemileri, demir yolu ya da hava yolu)	1 yıl
A Grubu acente (Kültür ve Turizm Bakanlığından işletme belgesi alan)	1 yıl
Elektronik haberleşme işletmecisi (200.000'in üzerinde abonesi olan)	1 yıl
E-ticaret yapan hizmet sağlayıcı (6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında)	2 yıl

Elektronik haberleşme işletmecileri için bir eşik var: metin, 200.000'in üzerinde abonesi olanları sayıyor. E-ticaret tarafında ise ölçüt 23/10/2014 tarihli ve 6563 sayılı Kanun kapsamında elektronik ticaret yapmak.

Listede adı geçmeyen bir şirketseniz genelge size doğrudan bir süre vermiyor. Bu, erişilebilirliğin sizi ilgilendirmediği anlamına gelmeyebilir. Durumunuzu hukukçunuzla konuşun.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının sık sorulan sorular sayfası hedefi kısaca anlatıyor. Hedef, kamu kurumlarının ve vatandaşların sık kullandığı özel kuruluşların siteleri ve uygulamaları.

Deneyin: kapsamda mıyım?

Kuruluşunuzu seçin. Araç, genelgenin 5. paragrafında açıkça yazanı ve ilgili süreyi gösterir. Metin net değilse sizi resmi metne ve bir hukukçuya yönlendirir.

Kapsamda mıyım?

Bu soru akışı JavaScript ile çalışır. Aynı bilgi yukarıdaki "Kimleri kapsar" tablosunda var.

Seçenekler genelgenin 5. paragrafında sayılan kuruluşlardır. Sözcükleri metne yakın tuttum. Araç yalnızca metinde açıkça yazanı gösterir, yorum yapmaz. Hukuki danışmanlık değildir.

Bir kuruluş birden fazla kategoriye girebilir. Örneğin bir banka aynı zamanda e-ticaret yapan bir hizmet sağlayıcı olabilir. Böyle bir durumda iki seçeneği ayrı ayrı deneyin; hangi sürenin geçerli olduğu bir hukuk sorusudur.

Ne isteniyor?

Genelgenin isteği 5. paragrafın sonunda yazıyor. Web siteleri ve mobil uygulamalar iki belgeye uygun hale getirilmeli. Birincisi Bakanlığın "Kontrol Listesi - A Seviyesi" belgesi, ikincisi Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu (WCAG 2.2).

Kontrol listesi

Kontrol listesini Bakanlık yayımlıyor. 4. paragrafa göre liste ve WCAG 2.2 kılavuzu Bakanlığın resmi sitesinde, aile.gov.tr'de yayımlanacak.

Bugün sitedeki sürüm "Ankara 2026" tarihli ve V2.2.30.01 numaralı. Belgeye göre liste, WCAG 2.2'nin A seviyesindeki başarı kriterleri esas alınarak hazırlandı. 4 prensip altında 31 başarı kriteri var.

Sorular 126'ya kadar numaralanıyor. Bakanlığın Haziran 2025 tarihli haberi 122 sorudan söz ediyordu. Liste güncelleniyor, bu yüzden sürüm numarasını takip edin.

Listenin işleyişi basit. Her soru "Evet" ya da "Hayır" ile cevaplanıyor. Tek yıldızlı sorular, sağlanması zorunlu koşulları soruyor. Bu sorularda "Hayır" cevabı düzeltme gerektiriyor.

Çift yıldızlılar ise bulunmaması gereken durumları soruyor, yani orada "Evet" sorun demek. Bu ters mantığı ekibinize baştan anlatın, yoksa sonuçlar karışır.

Belge bir şeyi açıkça yazıyor: sorular her web sayfası ve her mobil uygulama ekranı için ayrı değerlendirilmeli. Ana sayfanın listeden geçmesi, ödeme ekranının da geçtiği anlamına gelmez.

Mobil uygulamalar

Genelge mobil uygulamaları da zorunlu kapsama alıyor. Metin her yerde "web siteleri ve mobil uygulamalar" diye ikisini birlikte yazıyor.

Kontrol listesindeki örnekler de bunu gösteriyor. Web için alt özniteliği ve ARIA örnekleri var. Mobil uygulamalar için contentDescription ve accessibilityLabel gibi özellikler anılıyor.

Mobil tarafta nasıl çalıştığımı mobil uygulama tasarımı rehberinde anlattım.

İzleme, komisyonlar ve logo

Genelge üç komisyondan söz ediyor. Hepsi 2. ve 3. paragrafta tanımlanıyor:

• İzleme Komisyonu: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı başkanlığında kuruldu. Web siteleri ve mobil uygulamaların erişilebilirliğini izliyor.
• Danışma Komisyonu: Tereddütleri gidermek için görüş veriyor. Yıl içinde izlenecek siteleri belirleyen İzleme Planı için de görüş bildiriyor.
• İnceleme Komisyonu: İzlenecek her kuruluş bu komisyonu kendi içinde kuracak. Komisyon siteyi ve uygulamayı teknik olarak inceleyecek, raporu İzleme Komisyonuna sunacak.

Danışma Komisyonunda İçişleri ile Ulaştırma ve Altyapı bakanlıkları, TÜBİTAK, Türksat ve engellilik alanındaki iki konfederasyonun temsilcileri yer alıyor. Komisyonların çalışma usul ve esaslarını Bakanlık belirleyecek.

4. paragrafa göre izleme sonuç raporlarını Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı duyuracak. Bakanlığın 24 Haziran 2025 tarihli haberi bir adım ileri gidiyor. Habere göre süre içinde koşulları sağlamayan site ve uygulamaların bilgisi kamuoyuyla paylaşılacak.

Erişilebilirlik Logosu

İzleme süreci tamamlanan ve erişilebilir olduğu tespit edilen kuruluşlara Bakanlık 2 yıl süreyle Erişilebilirlik Logosu kullanım hakkı verecek. Yani logo, izlemeden geçmenin sonucu.

Bakanlığın logo kullanım kılavuzuna 14 Nisan 2026'da web siteleri ve mobil uygulamalar için bir bölüm eklendi. Buna göre logoya tıklanınca Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünün sitesindeki doğrulama sayfası açılmalı.

Süreler

Genelge iki süre veriyor ve ikisi de 5. paragrafta. Tabloda sayılan kamu ve özel kuruluşlar için "1 yıl içinde". 6563 sayılı Kanun kapsamında e-ticaret yapan hizmet sağlayıcılar için "2 yıl içinde".

Metin, sürenin hangi günden başlayacağını ayrıca yazmıyor. Bu yüzden ben burada bir son tarih hesaplamıyorum. Yayım tarihi 21 Haziran 2025'tir.

Bu sayfayı 3 Kasım 2026'da yazdım. O gün yayım tarihinden bu yana 1 yıldan fazla geçmişti. Kamu tarafındaysanız ve henüz başlamadıysanız, durumunuzu bir hukukçuyla bugün konuşun.

Genelgede yazmayanlar

Genelge beş paragraflık kısa bir metin. Okurken metinde olmayanlara da baktım, çünkü sık duyduğum bazı iddialar orada geçmiyor.

• Para cezası: Genelgenin metninde bir para cezası ya da ceza miktarı geçmiyor. Yaptırım konusunu bir hukukçuya sorun, bir blog yazısına değil.
• AA seviyesi: Metin AA ya da AAA demiyor. WCAG 2.2'yi ve A seviyesindeki kontrol listesini anıyor.
• Son tarih: Metin "1 yıl içinde" ve "2 yıl içinde" diyor, takvim tarihi vermiyor.
• Test yöntemi: Hangi araçla ya da kaç kullanıcıyla test yapılacağını yazmıyor. Teknik incelemeyi kuruluşun kendi İnceleme Komisyonuna bırakıyor.

Biri size genelgeye dayanarak bir son tarih ya da ceza söylüyorsa kaynağını sorun. Resmî Gazete'deki metin tek sayfa ve kısa sürede okunuyor.

Logo için de aynısı geçerli. Logo kullanım hakkını özel bir firma değil, Bakanlık veriyor.

Son olarak metnin ilk cümlesini unutmayın. Genelge, engelli ve yaşlıların toplumsal yaşama eşit katılımıyla başlıyor. Bu yüzden uyumu evrak işi olarak görmüyorum. Benim için ölçü, bu kişilerin ürünü gerçekten kullanabilmesi.

Ne yapmalı: adım adım

Genelge size bir yöntem dayatmıyor, ölçütü veriyor. Ben bir ekibe şu sırayla ilerlemesini öneririm:

1. Kapsamı netleştirin. Yukarıdaki aracı kullanın, sonra kararı hukukçunuzla yazıya geçirin. Birden fazla kategoriye giriyorsanız bunu not edin.
2. Güncel listeyi indirin. Kontrol listesini aile.gov.tr'den alın ve sürüm numarasını kaydedin. Listeyi her çeyrekte yeniden kontrol edin.
3. Envanter çıkarın. Bütün web sayfası şablonlarını ve uygulama ekranlarını sıralayın. Liste her sayfa ve ekranın ayrı değerlendirilmesini istiyor.
4. İnceleme ekibini kurun. Genelge, izlenecek kuruluşların kendi İnceleme Komisyonunu kuracağını söylüyor. Ekipte yalnızca hukukçular olmasın, tasarımcı ve geliştirici de olsun.
5. Önce zorunlu sorulara bakın. Tek yıldızlı sorulardaki "Hayır" ve çift yıldızlı sorulardaki "Evet" cevaplarını bir düzeltme listesine yazın.
6. Elle test edin. Otomatik araçlar her şeyi yakalamaz. Klavyeyle gezin, ekran okuyucuyla dinleyin. Yöntemi erişilebilirlik denetimi rehberinde adım adım yazdım.
7. Mobili ayrı test edin. Uygulamayı telefonun kendi ekran okuyucusu açıkken kullanın. Web'de geçen bir akış uygulamada kırılabilir.
8. Düzeltmeyi tasarım sistemine taşıyın. Bir form bileşeni bir kez düzelirse onu kullanan her ekranda düzelir. Form tasarımı kalıbı bu iş için iyi bir başlangıç.

Ürünü dışarıdan bir göze göstermek isterseniz UX audit rehberinde sürecin nasıl yürüdüğünü okuyabilirsiniz.

Benim notum

Kontrol listesi A seviyesinde. Bu, WCAG 2.2'nin AA seviyesindeki kontrast kuralının (1.4.3) listede olmadığı anlamına geliyor. Ben audit'lerde yine de AA'ya bakarım.

Sebebi basit: soluk gri bir metin listeden geçer ama okunmaz. Renklerinizi kontrast hesaplayıcıyla iki dakikada ölçebilirsiniz.

Audit'lerde en sık gördüğüm sorun, ekiplerin uyumu bir kerelik bir iş sanması. Yeni bir kampanya bandı ya da yeni bir form, geçen ay geçen ekranı bu ay bozar. İnceleme Komisyonunu tek seferlik bir proje gibi kurmayın. Her yeni sürümde çalışan bir alışkanlık haline getirin.

Bir de şunu gördüm: "Evet/Hayır" ile doldurulan liste kolayca form doldurma işine dönüşüyor. Soruları gerçek bir kullanıcının gözünden cevaplayın. Ekran okuyucuyu açmadan "ekran okuyucu bunu okuyor mu" sorusuna "Evet" yazmayın.

Ürününüzü bu gözle kontrol ettirmek isterseniz UX Audit WCAG 2.2'nin temel kontrollerini de içerir. Genelgeye uyum belgesi değildir ama nereden başlayacağınızı gösterir.