Mikro metin örnekleri: 10 durumda kötü ve iyi metin

Bu kütüphane nasıl kullanılır

Bu sayfa bir örnek kütüphanesi. Yazarken takıldığınız durumu seçin, kötü ve iyi metni yan yana okuyun. Sonra iyi olanı kendi ürününüze uyarlayın.

İlkeleri UX writing rehberinde anlattım. Buton etiketleri için CTA butonu, hata mesajları için hata mesajları sayfasına bakın. Okura “sen” mi “siz” mi diyeceğinizi de ayrı bir yazıda tartıştım. Burada bunları tekrar etmiyorum.

Örneklerin hepsi kurgusal. Hiçbir markanın ekranından alınmadı, ama her biri ürünlerde sık karşılaştığım bir kalıba dayanıyor.

Örnek kütüphanesi: 10 durum, 20 örnek

Her durum için iki örnek yazdım. Biri o durumun en sık görülen hali. Öbürü, metin yazılırken çoğu zaman unutulan yanı: silme onayında geri alınabilen silme, oturum süresinde de süre dolduktan sonraki ekran gibi.

Örnek kütüphanesi

20 örnek gösteriliyor

Silme onayıGeri alınamayan silme

Kötü

Emin misiniz?

Butonlar: EvetHayır

İyi

“Kira sözleşmeleri” klasörü ve içindeki 14 not silinsin mi? Bu işlem geri alınamaz.

Butonlar: Klasörü silVazgeç

Neden: Kullanıcı neyin silineceğini ve geri dönüşü olmadığını görür, butonlar da sonucu söyler.

Silme onayıGeri alınabilen silme

Kötü

Bu mesajı silmek istediğinizden emin misiniz?

Butonlar: Tamamİptal

İyi

Mesaj çöp kutusuna taşındı.

Buton: Geri al

Neden: Geri alınabilen bir işte onay penceresi yerine geri alma seçeneği, kullanıcıyı durdurmadan korur.

KaydedildiAyar değişikliği

Kötü

İşlem başarılı!

İyi

Telefon numaranız güncellendi. Doğrulama kodları artık 0532 *** ** 47 numarasına gelecek.

Neden: Kullanıcı neyin değiştiğini ve bunun neyi etkileyeceğini aynı mesajda öğrenir.

KaydedildiOtomatik kaydetme

Kötü

Senkronizasyon tamamlandı (200 OK)

İyi

Taslak kaydedildi · 14.32

Neden: Saat bilgisi, kaydın ne zaman yapıldığını söyler ve sayfadan güvenle çıkılabileceğini gösterir.

Yükleme ve beklemeBirkaç saniyelik bekleme

Kötü

Lütfen bekleyiniz...

İyi

Ekim raporu hazırlanıyor. Bu genelde birkaç saniye sürer.

Neden: Kullanıcı neyi beklediğini bilir ve ekranın donmadığını anlar.

Yükleme ve beklemeUzun bekleme

Kötü

Yükleniyor...

İyi

12 fotoğrafın 3'ü yüklendi. Bu sekmeyi kapatmayın, başka bir sekmede çalışmaya devam edebilirsiniz.

Buton: Yüklemeyi durdur

Neden: İlerleme sayısını gören kullanıcı, beklemeye değip değmeyeceğine kendisi karar verir.

İzin istemeKonum izni

Kötü

Uygulama açılır açılmaz: “Uygulama konumunuza erişmek istiyor.”

Buton: İzin ver

İyi

“Yakındaki şubeler” dokunulunca: “En yakın şubeleri göstermek için konumunuzu kullanalım mı? İsterseniz semt yazarak da arayabilirsiniz.”

Butonlar: Konumumu kullanSemt yazarak ara

Neden: İzin ihtiyaç anında ve gerekçesiyle istenir, reddeden kullanıcıya da bir yol kalır.

İzin istemeBildirim izni

Kötü

Bildirimlere izin verin, hiçbir fırsatı kaçırmayın!

Buton: İzin ver

İyi

Siparişiniz yola çıktığında ve teslim edildiğinde haber verelim mi? Kampanya bildirimlerini Ayarlar'dan ayrıca açabilirsiniz.

Butonlar: Bildirimleri açŞimdi değil

Neden: Kullanıcı neye evet dediğini bilir, “fırsat” kelimesi ise reklam yağmuru beklentisi yaratır.

Boş arama sonucuYazım hatası

Kötü

Sonuç bulunamadı.

İyi

“kablosuz kulaklik” için sonuç yok. “kablosuz kulaklık” diye aramayı deneyin ya da Ses ve Kulaklık kategorisine göz atın.

Buton: “kablosuz kulaklık” ara

Neden: Kullanıcı aradığı kelimeyi, olası düzeltmeyi ve bir sonraki adımı aynı yerde görür.

Boş arama sonucuFiltre yüzünden boş liste

Kötü

Hiç ürün yok :(

İyi

Seçtiğiniz 4 filtreyle eşleşen ürün yok. “500 TL altı” filtresini kaldırırsanız 23 ürün görünür.

Buton: Bu filtreyi kaldır

Neden: Sorunun aramada değil filtrede olduğunu söyler ve tek dokunuşla çıkış verir.

Form yardım metniIBAN alanı

Kötü

Alanın içinde silik örnek: “TR00 0000 0000 0000 0000 0000 00”. Yazmaya başlayınca kayboluyor.

İyi

Etiket: IBAN. Etiketin altında: “TR ile başlar, 26 karakterdir”

Neden: Kural alan dolarken de görünür kalır, ekran okuyucu da onu etiketle birlikte okur.

Form yardım metniŞifre alanı

Kötü

Şifreniz güvenlik politikamıza uygun olmalıdır

İyi

En az 10 karakter, içinde en az bir rakam olsun

Neden: Kuralı baştan söylemek, kullanıcının önce hata alıp sonra kuralı tahmin etmesini önler.

Oturum süresi dolduSüre dolmadan önce

Kötü

Uyarı yok. Kullanıcı formu gönderince: “Oturumunuz sonlanmıştır. (Hata 401)”

İyi

Güvenliğiniz için oturumunuz 2 dakika sonra kapanacak. Devam etmek istiyor musunuz?

Butonlar: Oturumu uzatÇıkış yap

Neden: Uyarı süre dolmadan geldiği için kullanıcı tek dokunuşla işine devam edebilir.

Oturum süresi dolduSüre dolduktan sonra

Kötü

Yetkisiz erişim.

Buton: Ana sayfa

İyi

Uzun süre işlem yapmadığınız için çıkış yaptınız. Yazdıklarınızı sakladık, giriş yapınca kaldığınız yerden devam edebilirsiniz.

Buton: Giriş yap

Neden: Kullanıcı neden çıkarıldığını ve emeğinin kaybolmadığını öğrenir.

Ödeme sonrasıSipariş tamamlandı

Kötü

Siparişiniz alınmıştır. Teşekkür ederiz.

İyi

Siparişiniz alındı. Sipariş numarası: 4821-7730. Kargoya verildiğinde e-posta ve SMS ile haber vereceğiz.

Buton: Siparişi takip et

Neden: Numara ve sonraki adım, kullanıcının “oldu mu?” diye destek hattını aramasını önler.

Ödeme sonrasıÖdeme onay bekliyor

Kötü

İşleminiz beklemededir.

İyi

Ödemeniz bankanızın onayını bekliyor. Onay gelince aboneliğiniz kendiliğinden başlar, yeniden ödeme yapmayın.

Neden: Son cümle, belirsiz bir anda yapılan çift ödemenin önüne geçer.

ÇevrimdışıEski veri gösteriliyor

Kötü

Ağ hatası. Bağlantı kurulamadı.

İyi

İnternet bağlantınız yok. Saat 14.05'te kaydedilen bakiyeyi görüyorsunuz. Bağlantı gelince ekran kendiliğinden yenilenir.

Neden: Kullanıcı ekrandaki bilginin eski olabileceğini ve bir şey yapması gerekmediğini öğrenir.

ÇevrimdışıMesaj gönderilemedi

Kötü

Gönderilemedi.

İyi

Mesajınız gönderilmeyi bekliyor. Bağlantı gelince kendiliğinden gönderilecek.

Buton: Şimdi yeniden dene

Neden: Yazılan mesajın kaybolmadığını söyler, kullanıcı aynı metni yeniden yazmaz.

E-posta doğrulamaKayıttan hemen sonra

Kötü

Hesabınızı aktifleştirmek için e-postanızı kontrol edin.

İyi

[email protected] adresine bir doğrulama bağlantısı gönderdik. Bağlantı 24 saat geçerli. Gelmediyse istenmeyen klasörüne bakın.

Butonlar: Yeniden gönderAdresi düzelt

Neden: Adresi göstermek, yanlış yazılmış bir e-postayı kullanıcının hemen fark etmesini sağlar.

E-posta doğrulamaBağlantının süresi dolmuş

Kötü

Geçersiz token.

İyi

Bu doğrulama bağlantısının süresi dolmuş. Yeni bir bağlantı isteyin, eskisi artık çalışmaz.

Buton: Yeni bağlantı gönder

Neden: Teknik terim yerine durumu ve tek çıkış yolunu söyler.

Örneklerin hepsi kurgusal, metinleri ben yazdım. Bir durum seçin, kartlar ona göre süzülür. Her kartta önce kötü, sonra iyi metni okuyun. Gerekçe için “Nedenini göster” butonuna basın.

Kötü örneklerin çoğunda yanlış bilgi yok. Sorun eksik bilgide: kullanıcı ne olduğunu ya da sırada ne olduğunu öğrenemiyor.

Örneklerin dayandığı kurallar

İyi örneklerin bir kısmı benim tercihim, bir kısmı ise yayımlanmış bir kurala dayanıyor. Kurala dayananları burada kaynağıyla veriyorum.

Silme onayı

Jakob Nielsen, NN/g'deki 2018 tarihli yazısında onay penceresini ciddi sonuçları olan işlerden önce kullanmayı önerir. Geri alınamayan işler bunların başında gelir. Rutin işlerde ise onaya karşıdır: çok sık uyarılan kişi, uyarılara dikkat etmeyi bırakır.

Nielsen'e göre iyi bir onay penceresi olsa bile bazı hatalar yine yapılır. Bu yüzden onayın yanında, mümkünse geri alma da sunmayı önerir.

Aynı yazıya göre mesaj, neyin olacağını açıkça yazmalı. Butonlar da “Evet” ve “Hayır” yerine sonucu söylemeli. Kütüphanedeki “Klasörü sil” ve “Vazgeç” bu yüzden var.

Yükleme ve bekleme

Katie Sherwin'in NN/g yazısı, yaklaşık 1 saniyeden uzun süren her işte bir ilerleme göstergesi önerir. Dönen bir animasyonu 2 ile 10 saniye süren işlere ayırmak gerekir. 10 saniye ve daha uzun işlerde genellikle yüzde gösteren bir gösterge kullanılır. Yüzde yerine adım sayısı da verilebilir.

Ben metni de bu eşiklere göre yazarım. Kısa beklemede neyin beklendiğini söylemek yeter. Uzun beklemede ise “12 fotoğrafın 3'ü” gibi bir ilerleme bilgisi eklerim.

İzin isteme

Android geliştirici rehberi, izni kullanıcı o özelliği kullanmaya başladığı anda istemeyi önerir. Rehbere göre sistemin izin penceresi hangi iznin istendiğini söyler, ama nedenini söylemez. Bu yüzden gerekçeyi sistem penceresinden önce uygulamanın kendi ekranında anlatmayı önerir.

Rehber, izni reddeden kullanıcı için de uygulamanın çalışmaya devam etmesini ister. Kullanıcıya kararını değiştirmesi için ısrar edilmez. Konum örneğindeki “Semt yazarak ara” butonu bu yüzden var.

Boş arama sonucu

Kathryn Whitenton'ın NN/g yazısına göre sonuç bulunamadığı açıkça söylenmelidir. Aranan kelimeyi yeniden göstermek, yazım düzeltmesi ya da benzer aramalar önermek kullanıcıya bir yol açar.

Yazı, bu ekranda espri yapmaya karşı da uyarır. “Hiç ürün yok :(” bu yüzden kötü tarafta.

Ekranın kendisi için boş durum kalıbına bakabilirsiniz, burada yalnızca metni ele alıyorum.

Form yardım metni

GOV.UK Tasarım Sistemi'nin örneklerinde yardım metni etiketle alanın arasında durur. Rehbere göre yardım metni tek ve kısa bir cümledir, içinde nokta kullanılmaz. Bağlantı da konmaz.

Aynı kaynak, alanın içindeki silik örnek metni (placeholder) etiket ya da yardım metni yerine kullanmamayı söyler. Bu metin yazmaya başlayınca kaybolur ve her ekran okuyucu onu okumaz. Alanın hata anındaki halini satır içi doğrulama sayfasında anlattım.

Oturum süresi

WCAG 2.2'deki 2.2.1 numaralı ölçüt (Timing Adjustable) A seviyesindedir. Ölçüte uymanın yollarından biri, süreyi uzatma seçeneği sunmaktır.

Bu yolda kullanıcı süre dolmadan uyarılır ve uzatmak için en az 20 saniyesi olur. Uzatma, bir tuşa basmak gibi basit bir işle yapılır ve en az on kez tekrarlanabilir.

Kütüphanedeki “Oturumu uzat” butonu, bu ölçütün metne yansıyan kısmı. Kullanıcı uyarıyı okur ve tek dokunuşla devam eder.

Ödeme sonrası

GOV.UK'nin onay sayfası kalıbı, işlem bittikten sonraki sayfada nelerin bulunması gerektiğini sıralar. Varsa bir referans numarası bunlardan biri. Sırada ne olacağı ve bunun ne zaman olacağı da yazılmalı.

Kalıp ayrıca kullanıcıya işlemin kaydını saklama imkânı vermeyi ister, örneğin bir PDF. Kütüphanedeki sipariş numarası ve “Siparişi takip et” butonu bu listeye göre yazıldı.

Kendi metninizi yazmadan önce

Bir mikro metne başlamadan önce kullanıcının o anda aklından geçen soruyu yazarım. Metin o soruya cevap vermiyorsa, ne kadar kısa ya da sevimli olduğu fark etmez.

Durum	Metnin cevaplaması gereken soru
Silme onayı	Tam olarak ne gidiyor, geri alabilir miyim?
Kaydedildi	Ne değişti, bu neyi etkiler?
Yükleme ve bekleme	Ne bekliyorum, ne kadar sürer?
İzin isteme	Bu izin bana ne kazandırır, vermezsem ne olur?
Boş arama sonucu	Neden boş, şimdi ne deneyeyim?
Form yardım metni	Bu alana tam olarak ne yazmalıyım?
Oturum süresi	Yazdıklarım ne olacak, nasıl devam ederim?
Ödeme sonrası	Para çekildi mi, sırada ne var?
Çevrimdışı	Gördüğüm bilgi güncel mi, bir şey kaybettim mi?
E-posta doğrulama	Hangi adrese gitti, gelmezse ne yaparım?

Bu tabloyu bir ürünün metinlerini gözden geçirirken de kullanırım. Her ekranda yalnızca tek soruya bakarım: bu metin o soruya cevap veriyor mu?

Türkçeye özgü tuzaklar

Resmi ek. “Alınmıştır”, “beklemededir”, “sonlanmıştır” gibi -mıştır ve -dir ekleri metni dilekçeye benzetir. “Alındı” ve “bekliyor” aynı bilgiyi daha kısa verir.

Değişkenin ardındaki ek. “{dosya} silindi” kalıbında değişkene ek gelmez, sorun da çıkmaz. “{dosya}'yı sildiniz” dendiğinde ise dosya adı “Rapor.pdf” olunca ekran “Rapor.pdf'yı” yazar. Ben cümleyi ekin değişkene gelmeyeceği biçimde kurarım: “Silinen dosya: Rapor.pdf”.

“İptal” kelimesi. Abonelik iptali penceresinde “İptal” adlı bir buton, kullanıcının iptali mi yoksa pencereyi mi kapatacağını belirsiz bırakır. Orada “Aboneliği iptal et” ve “Aboneliğim devam etsin” gibi iki ayrı sonuç yazarım. Akışın geri kalanı abonelik iptali sayfasında.

Benim notum

Ürünlerde en sık gördüğüm mikro metin sorunu, metnin geliştiricinin gözünden yazılmasıdır. “Senkronizasyon tamamlandı” ya da “Geçersiz token” teknik olarak doğrudur. Ama kullanıcının sorusuna cevap vermez.

İkinci sık sorun, her durum için aynı genel mesajın kullanılması. “İşlem başarılı” her yerde işe yaradığı için hiçbir yerde bir şey söylemez. Durum başına bir cümle daha yazmak, destek hattına gelen bir soruyu azaltabilir.

Mikro metni tasarımın sonunda doldurulacak bir boşluk gibi görmüyorum. Ekranı çizerken metni de yazarım, çünkü metin değişince çoğu zaman butonların sayısı da değişir.