Yeniden tasarımdan önce neden audit?
Neyin bozuk olduğunu bilmeden yeni ekran çizerseniz, eski sorunlar yeni tasarıma taşınır. UX audit, mevcut ürünün nerede kullanıcı kaybettirdiğini gösterir ve düzeltmeleri önem sırasına koyar. Böylece yeniden tasarımın kapsamı netleşir ve korunması gereken parçalar belli olur. Bazen tam bir yenilemeye hiç gerek olmadığı da ortaya çıkar.
Kısa cevabım
Yeniden tasarım isteği çoğu zaman şöyle bir cümleyle gelir: "Site eski görünüyor, baştan yapalım." Ben önce şunu sorarım: kullanıcılar bugün nerede takılıyor?
Bu sorunun cevabı yoksa yeni tasarım bir tahmine dayanır. Tahmin bazen tutar. Tutmazsa haftalarca emek ve bütçe, aynı sorunu yeni görünen ekranlara taşımakla geçer.
Benim önerim basit. Önce mevcut ürünün sorunlarını listeleyin, neyi yeniden çizeceğinize sonra karar verin. Bu sırayı kurmanın en hızlı yolu bir UX audit.
Yeniden tasarım neyi çözer, neyi çözmez
Yeniden tasarım bazen gerçekten gerekli. NN/g'den Hoa Loranger, 2015 tarihli yazısında büyük bir değişikliği haklı çıkarabilecek beş durum sayıyor. Dördü ürünün kendisiyle ilgili:
- Küçük iyileştirmelerden artık neredeyse hiç kazanç gelmiyorsa.
- Eski altyapı kritik akışların gerektirdiği özellikleri desteklemiyorsa ya da içerik mobilde iyi açılmıyorsa.
- Yıllarca yapılan yamalarla yapı karışmış, site ziyaretçinin beklediği gibi çalışmıyorsa.
- Dönüşüm sitenin genelinde çok düşükse ve küçük düzeltmeler bunu kabul edilir bir düzeye çıkaramıyorsa.
Listede "eski görünüyor" yok. Loranger'a göre tasarımcıların sık atladığı içerik, yapı ve etkileşim tasarımı çoğu zaman sorunların kaynağı. Yeni renkler ve yeni fontlar bu sorunlara dokunmaz.
Jakob Nielsen 2009'da daha da sert bir şey yazdı. Ona göre yeni bir tasarım genellikle daha kötüdür, çünkü yenidir ve kullanıcının beklentilerini bozar. İnsanlar özellikleri bildikleri ve aradıklarını hemen buldukları tasarımı sever.
Nielsen'in hesabı da öğretici. İnsanlar bir sitede genellikle 2-3 dakikadan fazla kalmıyor. Her gün gelen biri bile iki yılda tasarımı toplam 30 saat görüyor. Birkaç yıldır aynı tasarım üzerinde çalışan bir ekibin saatleri ise muhtemelen binlere ulaşıyor.
Yani "site eski görünüyor" diyen kişi çoğu zaman ekibin kendisi. Kullanıcı aynı ekrana o kadar uzun bakmadı.
Sorunu bilmeden yeni ekran çizmenin riski
Loranger'ın yazısında her yeniden tasarım toplantısında hatırlanması gereken bir cümle var. Ona göre köklü değişikliklerin kullanıcı için kritik bir şeyi farkında olmadan bozma olasılığı daha yüksek.
Şöyle bir durum düşünün. Ekip yeni bir ödeme ekranı çiziyor, eskisinde çalışan küçük bir şey kayboluyor. Örneğin kayıtlı adresin otomatik seçilmesi ya da hata mesajının alanın hemen altında çıkması.
Kimse bu parçaların önemli olduğunu bilmiyor, çünkü kimse eski tasarıma dikkatle bakmadı. Yeni tasarım daha güzel görünür ama kullanıcı ilk haftada takılır.
İkinci risk ölçümle ilgili. NN/g'den Kate Moran'a göre bir yeniden tasarım genellikle deneyimde bir değişiklik yaratmayı amaçlar. Değişikliği görmek içinse bugünkü durumu bilmeniz gerekir.
Moran tek başına bir sayının anlamsız olduğunu da yazıyor. Sayıyı bir karşılaştırma noktasıyla, örneğin ürünün önceki sürümüyle yan yana koymak gerekir. Bu yüzden ben bugünkü durumu tasarımdan önce ölçerim.
Ölçmeden başlarsanız sonunda "daha iyi oldu mu" sorusuna yalnızca fikirle cevap verirsiniz.
Üçüncü risk siyasi. Loranger, sağlam sayıların ekibi doğru konulara odakladığını ve siyasi tartışmaları önlediğini yazıyor. Elde veri yoksa kararı odadaki en kıdemli kişinin zevki verir.
Audit size sıra ve kapsam verir
Audit'in asıl çıktısı bir liste. Her bulgu bir ekrana ve bir ilkeye bağlanır, bir önem derecesi alır. Liste önem sırasına göre dizilir.
Bu liste yeniden tasarımın kapsamını belirler. Bazen sorunların çoğu tek bir akışta toplanır. O zaman bütün siteyi değil, yalnızca o akışı yeniden çizmek yeter.
Bulguların çoğu küçük ve ucuz da çıkabilir. Bir buton metni ya da hata mesajının yeri gibi. Bunları düzeltmek tam bir yenilemeden çok daha kısa sürer.
Audit'in sonucu "baştan yapın" da olabilir. Bu da iyi bir sonuç, çünkü artık neden baştan yaptığınızı biliyorsunuz.
Listenin bir yan faydası daha var. Audit'te bozuk yerlerin yanında iyi çalışan yerleri de not ederim. Böylece bu parçalar yeni tasarımın ilk gününde kaybolmaz.
Bir e-ticaret sitesini düşünün. Ürün sayfası eski görünüyor ama kullanıcılar bedeni hızla seçip sepete ekliyor. Asıl kayıp kargo ücretinin son adımda ortaya çıkmasında. Bu durumda yeni bir ürün sayfası çizmek, parayı yanlış yere harcamak olur.
Loranger da benzer bir sıra öneriyor: önce kullanıcı odaklı hedefi belirleyin, küçük değişikliklerle ona ulaşmaya çalışın. Tam yeniden tasarıma yalnızca veri bunu destekliyorsa geçin.
Yeniden tasarıma hazır mısınız?
Yeniden tasarıma başlamadan önce kendime bu beş soruyu sorarım. Her biri yukarıda anlattığım bir riske karşılık geliyor.
Bu beş soru benim kendi kontrol listem, bir araştırma ölçeği değil. İşaretledikçe sayaç ve öneri değişir.
Bence en kolay atlanan madde üçüncüsü. Hedef yazılır ama bugünkü sayı kaydedilmez. Moran bu ilk ölçüme genellikle "baseline" (temel ölçüm) dendiğini yazıyor. Sonraki ölçümler onunla karşılaştırılır.
Audit'in yetmediği durumlar
Audit'i satan biri olarak bunu da açıkça yazmam gerekiyor: audit her soruya cevap vermez.
Ürünün henüz kullanıcısı yoksa. Nielsen'in radikal yeniden tasarım için verdiği iki istisnadan biri bu. Neredeyse hiç kullanıcısı olmayan bir üründe alışkanlık da yoktur. Burada audit yerine kullanıcı görüşmesi ve prototip daha çok şey söyler.
Sorun teknolojideyse. Eski altyapı mobilde çalışmıyorsa audit bunu gösterir ama düzeltmez. Burada asıl iş yazılımdadır.
Asıl soru "neden" ise. Audit bir uzman değerlendirmesidir ve nereye bakmanız gerektiğini söyler. Kullanıcının neden takıldığını ise ancak gerçek kullanıcı gösterir.
Loranger'a göre mevcut sitede 1 ya da 2 gün süren bir kullanılabilirlik testi çok değerlidir. Ben de büyük kararlardan önce audit bulgularını böyle bir testle doğrulamayı öneririm.
Sorun stratejiyse. Ürün yanlış kitleye ya da yanlış ihtiyaca yöneliyorsa ekranları düzeltmek bunu değiştirmez. Audit kullanılabilirliğe bakar, pazara bakmaz.
Bulguları uygulayacak kimse yoksa. Çekmecede bekleyen bir audit, hiç yapılmamış bir audit ile aynıdır.
Benim notum
Kendi işimi bu sıraya göre kurdum. UX Audit tek akışa bakar, $79 ve 48 saat içinde teslim edilir. Ürünün tamamı için UX Audit Pro var: $399, 10 akışa kadar.
Audit'ten sonra düzeltmeleri kendiniz de yapabilirsiniz. Birçok ekip öyle yapıyor. İsterseniz Tasarla & Yayınla Sprinti ile ben yaparım: 2 hafta, $1.999. Audit'ten sonraki 30 gün içinde sprint alırsanız audit ücretini düşerim.
Bu düşüm, önerdiğim sıranın bir parçası. Audit'siz sprint de alabilirsiniz. Ama ilk gün yine mevcut ürüne bakarak başlarım, çünkü neyi düzelttiğimi bilmeden çizmek istemem.
Audit'in sonucu "yeniden tasarıma gerek yok, şu birkaç şeyi düzeltin" de olabilir. Bunu söylemekten çekinmem, çünkü doğru bilgiyi vermek benim işim. Bence yeniden tasarımdan önceki en ucuz karar, ona gerçekten ihtiyacınız olup olmadığını öğrenmek.
Sık sorulanlar
Yeniden tasarımdan önce audit şart mı?
Şart değil ama riski azaltır. Audit mevcut sorunları ve korunması gereken parçaları gösterir. Böylece yeni tasarım tahmine değil, bir listeye dayanır.
Audit sonucu yeniden tasarıma gerek olmadığını söylerse ne olur?
Bu da bir sonuçtur. Sorunlar küçük ve dağınıksa onları tek tek düzeltmek daha ucuz ve daha az risklidir. Kullanıcılar da alıştıkları tasarımı kaybetmez.
Audit ile kullanılabilirlik testi arasındaki fark nedir?
Audit, bir uzmanın ürünü ilkelere göre değerlendirmesidir ve nereye bakmanız gerektiğini söyler. Kullanılabilirlik testinde gerçek kullanıcıları izlersiniz ve neden takıldıklarını görürsünüz. Büyük kararlardan önce ikisi birlikte en iyi sonucu verir.