UX ajansı nasıl seçilir?

Kısaca

Doğru UX ajansı, probleminize uyan modeli sunan ve bunu yazıya döken taraftır. Büyük ekip her zaman daha iyi sonuç vermez. Tek kişi de her zaman daha ucuz değildir.

Bu sayfayı alıcının gözünden yazdım. Ama ben de bu pazarda hizmet satıyorum, bunu baştan söyleyeyim. Aşağıdaki soruların kendi tekliflerime de sorulmasını isterim.

Önce ne istediğinizi yazın, modeli ondan sonra seçin. Teklifler gelince onları sayfanın ortasındaki listeyle yan yana koyun.

Aramaya başlamadan önce

Ajansla konuşmadan önce üç satırlık bir not yazın. Hangi akış sorunlu, bunu nereden biliyorsunuz ve iş bitince ne değişmiş olmalı? Herkese aynı notu verirseniz gelen teklifleri de birbiriyle karşılaştırabilirsiniz.

"Uygulamamızı yenileyelim" dediğinizde bir his anlatırsınız. "Kayıt olanların yarısı onboarding'in ikinci adımında çıkıyor" dediğinizde ise bir problem. İkincisini duyan taraf size gerçek bir yöntem önerebilir.

Problemin nerede olduğundan emin değilseniz önce bir UX audit yaptırmak işi ucuzlatır. Audit size neyin bozuk olduğunu ve neyin korunması gerektiğini söyler. Bunu bilmeden alınan tasarım teklifi bir tahmindir.

Bütçeyi de kabaca bilin. Rakam vermek istemiyorsanız bile bir aralık söyleyin. Aralık bilmeyen taraf ya en büyük paketi ya da en küçüğünü önerir, ikisi de size uymayabilir.

Şirket içinde bu işin sahibini de belirleyin. Ajans ne kadar iyi olursa olsun, haftada bir karar verecek biri yoksa iş yavaşlar.

Dört model: ajans, freelance, abonelik, tek kişilik stüdyo

"UX ajansı" diye aradığınızda dört farklı çalışma biçimiyle karşılaşırsınız. Hepsi tasarım satar ama sorumluluğu farklı yerlere koyar.

Ajans

Ajansta araştırmacı, tasarımcı, proje yöneticisi ve bazen geliştirici ayrı kişilerdir. Büyük ve paralel yürüyen işlerde bu bir avantajdır. Aynı anda birden fazla ürün ekibine destek gerekiyorsa ajans mantıklı olur.

Dikkat edilecek nokta şu: satışı yapan kişiyle işi yapan kişi farklı olabilir. Bilgi her el değiştirdiğinde biraz kaybolur. Teklifte ekibin kimlerden oluştuğunu isimle görmek isteyin.

Freelance tasarımcı

Doğrudan işi yapan kişiyle çalışırsınız ve iletişim hızlıdır. Kapsamı net, tek bir ekranı ya da akışı tasarlatmak için uygundur.

Risk kapasitede. Tasarımcı hastalanır ya da başka işe geçerse yedek yoktur. Araştırma ve kod tarafını da çoğu zaman sizin ekibinizin üstlenmesi gerekir.

Tasarım aboneliği

Aylık sabit ücretle talep sırası açarsınız. Sürekli küçük tasarım işi olan ekipler için öngörülebilir bir maliyettir.

Abonelik genelde istediğinizi tasarlar. Neyi istemeniz gerektiğini sorgulamak işin içinde yoktur. Sorununuzu bilmiyorsanız her ay ödeyip yanlış şeyi hızla üretebilirsiniz.

Tek kişilik stüdyo

Araştırmayı, tasarımı ve bazen kodu aynı kıdemli kişi yapar. Arada aktarım olmadığı için audit'te bulunan sorun kodda kaybolmaz. Fiyat çoğu zaman paket olarak baştan yazılır.

Kendi çalıştığım model bu, o yüzden örneği de kendimden vereyim. Tek akışlık UX Audit $79 ve 48 saat içinde teslim ediyorum. İki haftalık Tasarla & Yayınla Sprinti $1.999.

Sprintte aynı anda tek talep üzerinde çalışırım. Tüm rakamlar fiyatlar sayfasında açık.

Bu modelin sınırı da belli: kapasite tek kişiyle sınırlı. Aynı anda üç ekibe paralel tasarım lazımsa tek kişilik stüdyo size uymaz.

Model	Güçlü olduğu yer	Sorulacak ilk şey
Ajans	Büyük, paralel işler.	İşi kim yapacak, isimle?
Freelance	Kapsamı net tek bir akış.	Araştırmayı ve kodu kim üstlenecek?
Abonelik	Sürekli küçük talepler.	Neyi tasarlayacağımıza kim karar veriyor?
Tek kişilik stüdyo	Sorunu bulup düzeltmeyi aynı elde yapmak.	Kapasite yetmezse ne olacak?

Portföy nasıl okunur

Portföydeki ekranlar tasarımcının zevkini gösterir. Yöntemi görmek için vaka metnini okuyun. Önce problemi arayın: kimin, hangi işte, nerede takıldığı yazıyor mu?

Sonra karar noktalarına bakın. Hangi fikir denendi ve neden bırakıldı? Bunu anlatamayan bir vaka, müşterinin hazır getirdiği bir tasarımın temize çekilmiş hali olabilir.

En son sonuca bakın. "Müşteri çok memnun kaldı" yazıyorsa bir oranın ya da şikayet sayısının değişip değişmediğini sorun. Rakam yoksa nedenini de sorun.

Sektör deneyimi işe yarar ama şart değildir. Bir bankanın para gönderme akışı ile bir belediye uygulamasının ödeme ekranı çoğu sorunu paylaşır. Ödeme ya da sağlık gibi düzenlemeye tabi alanlarda ise kuralları bilen birini aramak zaman kazandırır.

Sorulacak 12 soru

Bu soruları ilk görüşmede sorun. Cevabın kendisi kadar, cevabın ne kadar net geldiği de bilgi verir.

1. İşi bizzat kim yapacak, onunla şimdi konuşabilir miyim? Satış görüşmesinde tanıştığınız kişi işi yapmayacaksa, işi yapacak kişiyle de görüşün.

2. Bana benzer bir problemi nasıl çözdünüz? Son ekranı değil, süreci görmek isteyin: problem neydi ve hangi fikir neden elendi?

3. İşe araştırmayla mı başlıyorsunuz, ekranla mı? Design Council'ın Double Diamond modeli, tasarım sürecini dört aşamada anlatır: keşfet, tanımla, geliştir, teslim et. Teklif doğrudan "geliştir" aşamasından başlıyorsa nedenini sorun.

4. Uzman değerlendirmesi yapacaksanız kaç kişi bakacak? NN/g, heuristik değerlendirmede üç ila beş kişinin aynı arayüzü bağımsız incelemesini önerir. Tek kişi bakıyorsa aradaki farkı nasıl kapattığını sorun. Yöntemi heuristik değerlendirme rehberinde anlattım.

5. Kullanıcıyla test edecek misiniz, kaç kişiyle? NN/g aynı yazıda heuristik değerlendirmenin kullanıcı araştırmasının yerini tutmadığını da yazar. Jakob Nielsen'e göre beş katılımcıyla yapılan ilk çalışma, kullanılabilirlik sorunlarının %85'ini bulur. Ayrıntılar kullanılabilirlik testi rehberinde.

6. Teslim edilecekler tam olarak ne? Tasarım dosyası, tıklanabilir prototip, bulgu raporu ya da çalışan kod. "UI/UX tasarımı" tek başına bir teslimat değildir.

7. Tasarımı koda kim çevirecek? Sonucu en çok bozan şey, tasarımdan koda geçerken kaybolan ayrıntılardır. Ajans kodu yazmıyorsa geliştiricinize işi nasıl aktaracağını sorun. Bileşenlerin bir tasarım sistemine bağlı olup olmadığını da sorun.

8. Erişilebilirlik hangi seviyede? W3C'nin WCAG 2.2 standardında üç uyum seviyesi var: A, AA ve AAA. Teklifte hedef seviye yazmıyorsa erişilebilirlik büyük olasılıkla dahil değildir.

9. Kapsam değişirse ne olur? Her projede kapsam değişir. Değişikliğin nasıl fiyatlanacağı imzadan önce yazılı olmalı.

10. Kaç tur revizyon dahil? "Sınırsız revizyon" kulağa iyi gelir ama çoğu zaman bir karar sürecinin olmadığını gösterir. Tur sayısı ve her turun neyi kapsadığı yazılı olmalı.

11. Dosyalar ve kod kimin olacak? Ödeme bittiğinde kaynak dosyalara ve repoya sizin erişiminiz olmalı. Bunu sözleşmeye yazdırın.

12. Başarıyı neye göre ölçeceğiz? İşe başlamadan bugünkü sayıyı kaydedin, örneğin tamamlanma oranını ya da destek talebi sayısını. Ölçü yoksa işin işe yarayıp yaramadığını kimse söyleyemez.

Teklifleri yan yana koymak

İki teklifi yalnızca fiyata bakarak karşılaştırmak yanıltır. Çoğu zaman aynı şeyi satmazlar: biri araştırmayı, diğeri kodu dahil etmiştir. Önce kapsamı eşitleyin, sonra fiyata bakın.

Bunun için her adaya aynı brief'i gönderin ve teklifi yazılı isteyin. Görüşmede söylenen her şeyi teklife eklemelerini rica edin. Yazılı olmayan bir söz, proje ortasında hatırlanmaz.

Aşağıdaki listeyi iki teklif için doldurun. Teklifte yazılı olmayan bir şeyi, görüşmede söylendi diye işaretlemeyin.

Teklif karşılaştırma

İki teklifi yan yana açın. Teklifte açıkça yazan her kriteri işaretleyin.

1. Kapsam. Hangi akışların ve ekranların işe dahil olduğu tek tek yazıyor.

Teklif ATeklif B

2. Teslimatlar. Teslim edilecek her şey listelenmiş: tasarım dosyası, prototip, rapor ya da kod.

Teklif ATeklif B

3. İşi yapan kişi. İşi kimin yapacağı isimle belli ve o kişiyle görüştünüz.

Teklif ATeklif B

4. Araştırma. Tasarımdan önce bir araştırma ya da audit adımı var.

Teklif ATeklif B

5. Takvim. Ara teslimler ve bitiş tarihi gün olarak yazılı.

Teklif ATeklif B

6. Revizyon. Kaç tur revizyon dahil ve kapsam değişirse ne olacağı yazılı.

Teklif ATeklif B

7. Fiyat. Fiyat sabit ya da üst sınırı belli, ödeme planı yazılı.

Teklif ATeklif B

8. Sahiplik. Dosyaların ve kodun sahipliği ödemeyle size geçiyor.

Teklif ATeklif B

İşaretleyemediğiniz her kriter, imzadan önce o tarafa yazılı olarak sorulacak bir sorudur.

Bu sekiz kriter benim kendi kontrol listem, yayımlanmış bir ölçek değil. Her işaretten sonra iki sonuç kutusu ve alttaki özet değişir.

İki teklifte de aynı kriter eksikse bu genelde sizin brief'inizin eksiğidir. O maddeyi brief'e ekleyip iki tarafa yeniden sorun.

Fiyat nasıl kurulur?

Teklifler genelde üç biçimde gelir. Sabit fiyatta kapsam baştan yazılır ve risk satıcıdadır. Saatlik ya da günlük ücrette risk sizdedir, bu yüzden bir üst sınır isteyin.

Aylık ücrette sürekliliği satın alırsınız. Ne zaman ve nasıl bırakabileceğinizi sorun. Benim tekliflerimde aylık bağlayıcı ücret yok, bir audit alıp gidebilirsiniz.

Kırmızı bayraklar

Bunlardan birini görmek tek başına reddetme sebebi değildir. Ama her biri yazılı bir cevap ister.

• Ürünü görmeden büyük bir projeye kesin tarih vermek. Tek akışlık bir audit gibi kapsamı sabit işler istisnadır.
• İşi yapacak kişiyle görüşmenize izin verilmemesi.
• Portföyde yalnızca son ekranların olması. Problem, süreç ve sonuç anlatılmıyorsa ne kadarının o tarafın işi olduğunu bilemezsiniz.
• "Kullanıcı testine gerek yok, biz biliriz." Deneyim değerlidir ama kullanıcının yerine geçmez.
• Tek satırlık kapsam. "Mobil uygulama UI/UX tasarımı" yazan bir teklif, neyin dahil olmadığını da söylemez.
• Kesin dönüşüm artışı vaadi. Ürününüzü görmeden kimse size bir yüzde veremez.
• Kaynak dosyaların teslim edilmemesi.
• Dönüşüm için kullanıcıyı kandıran kalıplar önermek. Gizli abonelik ya da zor iptal gibi dark pattern önerileri kısa vadede rakam, uzun vadede şikayet getirir.

Küçük bir işle başlayın

Büyük bir sözleşmeden önce küçük ve ücretli bir işle başlamak, birlikte çalışmayı denemenin en ucuz yoludur. Bir audit ya da tek bir akışın yeniden tasarımı bunun için yeter.

Bu ilk işte teslimin söz verilen tarihte gelip gelmediğine bakın. Bulguların ekibinizin anlayacağı dilde yazılıp yazılmadığına da bakın. İlk işte aksayan şey, büyük işte de aksar.

Bir de iletişimi izleyin. Sorduğunuz bir soruya cevap kaç günde geliyor, cevabı kim veriyor? Proje büyüdüğünde bu süre kısalmaz.

Benim modelimde de ilk adım olarak audit öneriyorum. 30 gün içinde sprint alırsanız audit ücretini sprint fiyatından düşüyorum. Böylece deneme işi boşa gitmiyor.

Benim notum

Bana gelen işlerin bir kısmı, başka bir yerden alınmış ve uygulanamamış bir tasarımla başlar. Ekranlar güzeldir ama kimse onları koda dökecek kadar ayrıntılı tarif etmemiştir. Bu yüzden 6. ve 7. soruyu en önemli iki soru sayıyorum.

Seçerken modelin adına takılmayın. Kendinize şunu sorun: bu problemi bulan kişi ile düzelten kişi arasında kaç aktarım var? Aktarım sayısı arttıkça brief'iniz daha ayrıntılı olmak zorunda.

Hâlâ kararsızsanız 15 dakikalık bir görüşmede ürününüze birlikte bakabiliriz. Size uymuyorsam bunu da söylerim.